Nowe przepisy UE przeciw niszczeniu niesprzedanej odzieży i obuwia
Komisja Europejska przyjęła przełomową zmianę rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR), która położy kres powszechnej praktyce niszczenia niesprzedanej odzieży, obuwia i akcesoriów w Unii Europejskiej. Ten krok wspiera szerszą transformację UE w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym i jest jednym z najważniejszych dotychczasowych działań regulacyjnych ograniczających odpady tekstylne i szkody dla środowiska.
Dlaczego te przepisy są ważne
Szacuje się, że co roku w Europie niszczy się 4–9% niesprzedanych tekstyliów, zanim ktokolwiek je założy — to marnotrawstwo odpowiada za około 5,6 mln ton emisji CO₂ rocznie, czyli niemal tyle, ile wynoszą całkowite roczne emisje takiego kraju jak Szwecja.
Nowe przepisy pomogą:
- Ograniczyć odpady, eliminując powszechną praktykę utylizacji.
- Zmniejszyć szkody dla środowiska wynikające z emisji branży modowej.
- Wspierać modele biznesowe o obiegu zamkniętym, takie jak odsprzedaż, ponowne użycie, regeneracja i przekazywanie darowizn.
Co wprowadzają nowe środki ESPR
Na mocy przepisów przyjętych 9 lutego 2026 r. rozporządzenie wprowadza dwie kluczowe zmiany:
Zakaz niszczenia niesprzedanych towarów
Duże firmy nie będą mogły już celowo niszczyć niesprzedanej odzieży, akcesoriów ani obuwia. Zakaz obowiązuje duże firmy od 19 lipca 2026 r., a średnie przedsiębiorstwa mają się do niego dostosować do 2030 r.Ujednolicone obowiązki sprawozdawcze
Firmy będą musiały zgłaszać, ile niesprzedanych produktów wycofują, w ujednoliconym formacie, który poprawi przejrzystość i kontrolę. Te obowiązki sprawozdawcze wejdą w życie od lutego 2027 r.
Przyjęte dziś akty delegowane i wykonawcze określają również bardzo ograniczone sytuacje, w których zniszczenie będzie nadal dozwolone — na przykład gdy produkt stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa lub jest zbyt uszkodzony, by go ponownie wykorzystać. Nadzór będą sprawować organy krajowe.
Co to oznacza dla firm
Zamiast spalać nadwyżki zapasów lub wysyłać je na składowiska, firmy są zachęcane do:
- Usprawnienia zarządzania zapasami i procesów zwrotów
- Korzystania z rynków wtórnych i platform odsprzedaży
- Inwestowania w regenerację i kanały darowizn
- Stawiania na projektowanie cyrkularne i strategie cyklu życia
Te zmiany wyrównują szanse między firmami, które już wdrażają zrównoważone modele biznesowe o obiegu zamkniętym, a tymi, które wciąż działają według tradycyjnego schematu „wyprodukuj, zużyj, wyrzuć”.